ေခတ္သစ္ ျမန္မာအဘိဓါန္

က

ကြၽတ္တယ္= ေၾကာက္တယ္။ လန္႕တယ္။
ေကြၽးလိုက္ရ= ခ်လို္က္ရ။ ေဆာ္လိုက္ရ။ ထိုးလိုက္ရ။
ၾကီးေပါ= ၾကီးမွေပါေသာသူ။
ကီးလိုက္ရ= ကုန္းတိုက္ ေပးလိုက္ရ။ ေခ်ာက္တြန္း ေပးလိုက္ရ။
ကက=(အနက္မၿပန္လိုပါ) မေကာင္းေသာမိန္းမ။ မိန္းခေလးမ်ား ကိုယ္႔ကိုထိုသို႕အေခၚခံရလ်ွင္ ခ်စ္စႏိုးႏွင္႕ ညည ဟုေခၚသလိုမ်ိဳးဟုမထင္လိုက္ပါႏွင္႕။ ပါးလွည္႕တီးထည္႕လိုက္ပါ (စကားခ်ပ္)
ေၾကာင္းသည္= လိုက္စကားေၿပာသည္။ လမ္းေၾကာင္းထြင္သည္ဟု အနက္ယူ။ (ဥပမာ- ငါဟိုေကာင္မေလးကို လိုက္ေၾကာင္းလိုက္ဦးမယ္)
ၾကဴသည္= အီစီကလီေၿပာသည္။
ကူလီကူမာ = မေကာင္းၾကံစည္ၿခင္း။
ၾကပ္သည္ = အနဲငယ္ ေခ်ာက္တြန္းလိုက္သည္။ တိုင္သည္။ ဒုက္ခေရာက္ေအာင္ လုပ္သည္။ ဥပမာ ငါဟိုေကာင္ကို နဲနဲၾကပ္ေပး လိုက္ဦးမယ္။
ကြၽတ္က်ဲ=ေၾကာက္လန္႕သြားၿခင္း ။ အသံၾကားရံုမွ်ႏွင္႕ ေၾကာက္လန္႕သြားၿခင္း(ေမာင္ေမာင္၏ ဗလကို ၿမင္ရေသာအခါ မမမွာ ကြၽတ္က်ဲသြားေလေတာ႕သည္(မည္သို႕ေၾကာင္႔မွန္း ေမာင္နတ္ မသိ)
ကေလာ္တုတ္ = ၿပင္းၿပင္းထန္ထန္ ေအာ္ဆဲသည္။ (ေအ..ဘယ္ရမလဲ ငါဒင္းကို ကေလာ္တုတ္ ပစ္လိုက္တာေပါ႕.. ဟင္း)
ကလိန္ကက်စ္= သူတစ္ပါး ဒုက္ခေရာက္ေအာင္ လိမ္လည္သည္္။ လွည္႕ဖ်ားသည္။ (ဟိုမွာေလဟိုခ်တ္ရြန္းထဲမွာ ဟိုေကာင္ ကလိန္ကက်စ္ေတြ လုပ္ေနၿပန္ၿပီ ဟိုေကာင္မေလးေတာ႕ဟိုဒင္းၿဖစ္ေတာ႔မယ္)
ၾကြက္ = ဟိုလူေတြေလ။
ကြၽဲ = သေဘၤာသား ေလာကမွ ကပၸလီ မေလးမ်ားကို ေခၚေသာ နာမည္။
ေၾကာင္ေတာင္ႏိႈက္= ပိုင္ရွင္ရွိေသာ ပစၥည္းကို ယူၿခင္း။ ယူေသာသူ။ (ေတာက္ ဟိုေကာင္ငါ႕ရည္းစားကို ေၾကာင္ေတာင္ႏိႈက္ သြားေလ ၿခင္း (မ်က္ရည္စက္ကေလးမ်ားႏွင္႔) )
ၾကားကားဆြဲ= သူတစ္ပါးရည္းစားကို ၿဖတ္ခုတ္သည္။

ကေလကေခ်= အေပအေတေကာင္။
----------------------
ခ

ခိုက္သည္= ၾကိဳက္သည္ ( ဥပမာ- ေမာင္နတ္ ဟုိ စာအရမး္ေရးတဲ႕ ေကာင္မေလးကို ခိုက္ေနတယ္ )
ခ်ီးေပါက္သည္ = ပစိပစပ္မ်ားသည္။
ခ်ီးထုတ္ပဲ = အရႈပ္ထုတ္ေတြပဲ။
ခ်ီးၾကီးသည္ = -က်ယ္သည္။ ဘ၀င္ၿမင္႕သည္။
ေခါက္ထားလို္က္ပါ= ေအးေအးေဆးေဆးထားလိုက္ပါ။
ခိုၾကီး= ေရသာခိုလြန္းေသာသူ။

----------------------
ဂ

ေဂါက္သီး= ေၾကာင္ေန ေဂါက္ေနေသာသူ။
ဂ်ီပုန္း = အေၿခာက္။ ( ပုန္းေနေသာ ဂ်ီကေလး ဟု အဓိပၸါယ္ရ၏။ ထပ္ကာ အနက္ မဖြင္႕ပါရေစႏွင္႕ေတာ႔)
ေဂၚလီ = ေခတ္မီေသာ ေခတ္ဆန္ေသာ ဆိုရွယ္က်ေသာသူ။ မွတ္ခ်က္စကား။ (ဟို ေကာင္မေလးကေတာ႕ ေဂၚလီပဲ)
ဂြင္ = အခြင္႕အေရး။ (ဒါကေတာ႕ တကယ္႕ ဂြင္ပဲကြာ)
-----------------------
င

င၀ိုင္း=င၀က္= ပိုက္ဆံ ( လက္ညႈိးႏွင္႕လက္မကို ကြင္းၿပသည္ )
ငေလာင္ = သူမ်ားတစ္ကာကို လူပံုအလယ္ အရွက္ကြဲေလာက္ေအာင္ ေနာက္ေျပာင္တတ္သူ။
ငေပြး= ေနရာတကာ ပါေသာလူငယ္။

-----------------------
စ

ေစာ္= ေကာင္မေလး ( လူငယ္အခ်င္းခ်င္း သံုးေသာစကား )
စရိုက္ပဲ= အေပအေတေကာင္ပဲ။

-----------------------
ဆ

ဆားပုလင္း= အိမ္ေဖာ္။ အိမ္ေစ။
----------------------
ဇ

ဇယား = အရႈတ္ထုပ္။ ေကာင္မေလး။ (သံုးစြဲသူကို လိုက္ကာ၊ အခ်ိန္ကိုလိုက္ကာ ကြာ၏)
-----------------------
ည

ဥာဏ္တိမ္တယ္ = အေတြးအေခၚ ညံ႕ၿခင္း စဥ္းစားဥာဏ္ မရွိၿခင္း။
----------------------
တ

ေတတယ္ကြာ= ရုပ္ဆိုးတယ္။ စုတ္ၿပတ္တယ္။
တင္းတယ္= စိတ္ဆိုးတယ္။
-----------------------
ထ
ထမင္းစားၿပီး ခ်ီးမပါ= ၀ေသာသူမ်ားကို ေခၚ၏။
ထိတယ္ကြာ= ခ်က္ေကာင္းကို ထိသည္။

-----------------------
ဒ

ဒူတယ္ကြာ ( အေတာ္ထံုအၿခင္းကို ကိုယ္စားၿပဳ၏ )
-----------------------
ဓ

ဓါတ္ႀကိဳး = အန္တရာယ္ေပးႏိုင္တဲ႕သူ။ (အဲဒီမိန္းခေလးကေတာ႕ ဓါတ္ႀကိဳးပဲ)
ဓါတ္တိုင္ေသးပန္း = ၾကံဳရာ လုပ္တတ္တဲ႕ေကာင္။ အေၿခအၿမစ္မရွိတဲ႕ေကာင္။
ဓါတ္က်သည္= စိတ္ဓါတ္က်သည္။
----------------------
န

နလပိန္းတုန္း = ဘာမွမသိတဲ႕ေကာင္။ အသိဥာဏ္ မရွိတဲ႕ေကာင္။
ႏြားပလာတာေကြၽး= အသိဥာဏ္ မရွိေသာသူကို ေၿပာေန သင္ေနရၿခင္း။
နံ႕ = နန္႕နန္႕ တက္သည္။ ဆတ္ဆလူးခါသည္။ ( ဥပမာ မေပးေတာ႕ပါ )
နားကားသည္ = ၿပသနာတတ္သည္။
နင္တယ္ = ၿပန္မေၿပာ ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ခံစားရခက္သြားသည္။ (ေတာက္.. နင္တယ္ကြာ (မခံခ်ည္႕ မခံသာ မ်က္ႏွာေပးေလးႏွင္႔))
-----------------------
ပ

ပိန္းတယ္= တုံးတယ္။ အတယ္။ ထူတယ္။
ေပါက္တူး= သြားေခါေနေသာသူ။
ေပေခါက္တယ္= ကပ္စီးနဲသည္။ စီးပြားရွာသည္။ ကတ္သည္။ ( ဥပမာ- ဟိုကုမ္ပဏီက အက္ဒမင္ၾကီးေပါ႕ သိပ္ေပေခါက္တယ္)
ပဲမ်ား= ဟန္ပန္အမူအယာ မ်ားသည္။ (ပဲအလြန္မ်ားလ်ွင္ ေသာက္ရမ္းႏွင္႕ တြဲသံုးပါ။ ေသာက္ရမ္းပဲမ်ား၏)
ပြားသည္= စကားမ်ားသည္။
ပိုက္ေဘာမိ= သူမ်ားရည္းစား ကိုယ္နဲ႕ ယူယူၿပီးခ်င္း မ်က္ႏွာၿမင္ၿခင္းဟု အနက္ယူ။
ပလီစိေခ်ာက္ခ်က္ = (ပုတီးေစ႕ ေခ်ာက္ခ်က္မွ လာသည္ဟု ေမာင္နတ္ ထင္မိ၏။ပုတီးစိပ္ေသာအခါ တခါတရံ မတူညီေသာ သစ္သား အတိုင္းအဆေၾကာင္႕တစ္လံုးႏွင္႕တစ္လံုးထိသံမွာ ေခ်ာက္ဟုၿမည္လိုက္ ခ်က္ဟုၿမည္လိုက္ၿဖစ္ေနတတ္သည္။ ဟုိတစ္မ်ိဳး ဒီတစ္မ်ိဳး ေၿပာၿခင္း)
ပြၾကီး= ေနရာတကာ ၀င္ပါတဲ႕ေကာင္။ (ဘုရင္ၾကီးေမး- နတ္ဆိုး မင္းက ဖိုရမ္မွာပြၾကီးလားကြ ေဟ) (နတ္ဆိုးေၿဖ- မဟုတ္ရေၾကာင္းပါဘုရာ႔၊ ဘုရာ႕တပည္႕ေတာ္ဗ်ဴးတီးအန္ဟဲ႕တို႕ ဘစ္ဇစ္နက္ တို႕မွာ မပါပါ႕ဘုရာ႕။ ဒါေၾကာင္႕ ဒီဘြဲ႕ထူးကိုတပည္႕ေတာ္ လက္မခံပါရေစနဲ႕ဘုရာ႕။ ပိုၿပီး ႏွံစပ္ တတ္ကြၽမ္း စံုလင္သူမ်ားကို သာ ခ်ီးၿမွင္႕ေတာ္မူပါ႕)
ပတ္ၾကမ္းတိုက္ = ၿပသနာၾကီးၾကီးရွာသည္။ (မိန္းမမ်ားတြင္ အသံုးမ်ား၏)

ေပါက္သြားၿပီ= နားလည္သြားၿပီ (အင္း ငါေပါက္သြားၿပီ)
----------------------
ဖ

ဖို႕ရတယ္= ေပးရတယ္။ ကမ္းရတယ္။
ေဖာသည္ = အပိုစကားေၿပာသည္။ မဟုတ္တရုတ္ေၿပာသည္။
-----------------------
ဗ

ဗံုးခြဲ = အတင္းတုတ္သည္။ ဖြသည္။ (ဟင္းဟင္း သိမယ္... အဲဒီအေၾကာင္းေတြေတာ႕ ဗံုးၿပန္ခြဲ ပစ္လိုက္ဦးမယ္ ဟင္းဟင္း)
----------------------
ဘ

ဘတ္တီးရိုက္ = လိမ္သည္။ ညာသည္။
ဘဲဥ=ပရုတ္လံုး=အၿဖဴေကာင္= ယာဥ္ထိန္းရဲ (ေနရာေဒသလိုက္ၿပီး အေခၚအေ၀ၚ ကြဲၿပားၾကသည္)
ဘဲ = ေကာင္ေလး။ ရည္းစား ( လူငယ္အခ်င္းခ်င္း သံုးေသာစကား )
ဘူသည္ = ကံမေကာင္းၿခင္း။ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ၿဖစ္ၿခင္း။
ဘိုင္က် = သံုးစြဲစရာပင္ ပိုက္ဆံမရွိၿခင္း။
-----------------------
မ

မိုက္တယ္ = လွတယ္၊ ေခ်ာတယ္။ ( အသံေလးေလးပင္ပင္ႏွင္႕ ေၿပာ၏ )
ေမာင္းထု = သတင္းျဖန္႔သည္ (အထူးသျဖင့္ သူမ်ားအတင္းအဖ်င္း)
-----------------------
ယ

ယပက္လက္= ယိုးဒယားမ်ားကို ၿမန္မာတို႔ ေခၚေသာနာမည္။
-----------------------
ရ

ရွဲလ္= သြား ( ရန္ၿဖစ္တာ ရွဲလ္ေလးေခ်ာင္း ကြၽတ္သြားတယ္ )
ေရမီးလင္း = ပိုက္ဆံမရွိၿခင္း။ (ဥပမာ – ငါ႕မွာ ေရမီးလင္းေနၿပီကြာ ( ၀မ္းနည္းေသာ မ်က္ႏွာေပးေလးႏွင္႕ )
ရစ္သည္= ပြစိပြစိေၿပာၿခင္း။ ကိတ္စတစ္ခုကို ထပ္ခါတလဲလဲ ေၿပာရင္း သူတစ္ပါး စိတ္ညစ္ေအာင္လုပ္ေနၿခင္း။
ရြဲသည္= ၉၀-၂၀၀၂ ခုႏွစ္မ်ားဆီက စကားၿဖစ္သည္။ (ရုပ္ဆိုးလြန္းအားၾကီးသည္။ ဆိုးလြန္းသည္ဟု အနက္ယူပါရန္)
----------------------
လ

လန္ထြက္ေနတယ္= သူ၀တ္တာ စားတာက လန္ထြက္ေနတယ္။
လန္းသည္= စိတ္အားတက္ၾကြသည္။ (မ်ိဳးေက်ာ႕ၿမိဳင္+ ဒိုးလံုး ရဲ႕ ငါတို႕လန္းတဲ႕ေန႕ သီခ်င္း )
လွည္းက်ိဳးထမ္း = တစ္ပါးသူအမႈကို ကိုယ္အၿပစ္ခံသည္။ သူတစ္ပါးႏွင္႕ရေသာ ကိုယ္၀န္ကို ကိုယ္ႏွင္႕ယူၿပီးမွ ေမြးဖြားၿခင္း
-----------------------
၀

၀ါးတီးဆြဲ = ထမင္းစားသည္။
-----------------------
သ

ေ(သာ)က္ရမ္း (စ) = အလြန္အက်ဴးတင္စားၿခင္း။ (ဥပမာ- ေသာက္ရမ္းေကာင္းတယ္)
သြားေလသလပ္ခံ= လူၿမင္တိုင္း ၿဖီးၿပေသာသူ။
ေသြးထြက္သြားၿပီ= ေဒါသထြက္သြားၿပီ။ (ေတာက္ ဒီတစ္ခါေတာ႕ ငါေသြးထြက္သြားၿပီ)
သေ၀ထိုး= ေလွ်ာက္သြားသည္။ ဖမ္းလို႕မရ။ (ငါ႕ရည္းစားေလး ဘယ္ေတြ သေ၀ထိုးေနပါလိမ္႕ )
သြားခ်ီးယိုးဒယားက= ေမးခ်ိတ္ကို ပယ္ပယ္နယ္နယ္အထိုးခံရၿခင္း။ (ဟိုေကာင္သမလိုက္တာ ဟိုေကာင္ သြားခ်ီးယိုးဒယား ကသြားတယ္ )
----------------------
ဟ

-----------------------
အ

အမႈပဲ = ၿပသနာပဲ။ (ဟာ မင္းကေတာ႕ အမႈပဲကြာ )
အပင္လိမ္ = အရာႏွစ္မ်ိဳးေရာလုပ္သူ။ (အရက္ ႏွစ္မ်ိဳးေရာေသာက္ၿခင္း)
အီစီကလီ= သူငယ္ခ်င္းမက သမီးရည္းစားမက်။
အိုင္စီ = ဦးေႏွာက္ သိပ္မေကာင္းတဲ႕သူ (မင္းကေတာ႕ အိုင္စီပဲ) (အိုင္စီဆိုသည္မွာ စက္ပစ္စည္းမ်ားတြင္ ဦးေႏွာက္လို႕ သေဘာထား၏)
အေကာင္= အေကာင္။
အာရံုရ= ထင္ၿမင္သည္။ ယူဆသည္။
အိတ္ဇယ္လ္=ဇယား= အရႈတ္အေထြးမ်ားတဲ႕ေကာင္၊ မိန္းခေလး။
အကိတ္ၾကီး= ကိုယ္ကာယ ထြားက်ိဳင္းသူမ်ားကို ထိုသုိ႕ေခၚ၏။
အားေပး= စားမယ္။ ေသာက္မယ္။ တစ္ခုခုလုပ္မယ္။ (ဒီည ဒင္နာက်ရင္ ငါသြား အားေပးလိုက္ဦးမယ္)
အမုန္းဆြဲ = အသားကုန္ လုပ္သည္။ စားသည္ (ဥာဏ္ရွိသလို ေရလဲသံုးပါ)